تأسیس بانک ملی ایران، نقطه عطفی در گذار از اقتصاد وابسته به امتیازات خارجی به سوی نهادسازی بومی بود. این مسیر پرفراز و نشیب، از پیشنهادهای نافرجام در دوره قاجار تا بحران‌های مالی مجلس اول مشروطه و کارشکنی‌های قدرت‌های بیگانه را در بر می‌گرفت. این نوشتار به بازخوانی لایه‌های پنهان این مبارزه می‌پردازد؛ از نقش محوری مطبوعات و تجار تا مشارکت زنان در حمایت از این مطالبه‌ ملی.